Γνωστοποίηση λειτουργίας καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος: τι πρέπει να γνωρίζουν οι επιχειρήσεις

Η λειτουργία καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος στην Ελλάδα βασίζεται πλέον σε μεγάλο βαθμό στο καθεστώς της γνωστοποίησης λειτουργίας και όχι στην παραδοσιακή διαδικασία χορήγησης άδειας λειτουργίας. Το πλαίσιο αυτό εφαρμόζεται σε πλήθος επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και αποτελεί βασικό σημείο συμμόρφωσης για επιχειρήσεις εστίασης, αναψυχής, παροχής υπηρεσιών και εμπορίας τροφίμων ή ποτών.

Παρά το γεγονός ότι η διαδικασία θεωρείται πλέον απλουστευμένη, στην πράξη η ευθύνη του επιχειρηματία είναι σημαντικά αυξημένη. Η επιχείρηση οφείλει πριν από την έναρξη λειτουργίας της να πληροί το σύνολο των πολεοδομικών, υγειονομικών, πυροσβεστικών και λειτουργικών προϋποθέσεων που προβλέπει η νομοθεσία.

Τι είναι η γνωστοποίηση λειτουργίας

Η γνωστοποίηση λειτουργίας αποτελεί ηλεκτρονική διοικητική διαδικασία μέσω της οποίας ο φορέας της δραστηριότητας δηλώνει ότι ξεκινά τη λειτουργία συγκεκριμένου καταστήματος υγειονομικού ενδιαφέροντος.

Το σύστημα αυτό εισήχθη στο πλαίσιο του ν. 4442/2016 για την απλούστευση της αδειοδότησης οικονομικών δραστηριοτήτων. Στην πράξη, η διοίκηση δεν προχωρά πλέον υποχρεωτικά σε προέγκριση ή αυτοψία πριν από την έναρξη λειτουργίας της επιχείρησης. Η ευθύνη συμμόρφωσης μεταφέρεται στον ίδιο τον επιχειρηματία, ο οποίος υποχρεούται να διαθέτει πλήρη και νόμιμο φάκελο της δραστηριότητάς του.

Μετά την ολοκλήρωση της γνωστοποίησης, η επιχείρηση μπορεί να ξεκινήσει νόμιμα τη λειτουργία της. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η δραστηριότητα απαλλάσσεται από ελέγχους ή υποχρεώσεις. Οι αρμόδιες υπηρεσίες διατηρούν πλήρως το δικαίωμα διενέργειας επιτόπιων ελέγχων και επιβολής κυρώσεων.

Ποιες δραστηριότητες υπάγονται στο καθεστώς γνωστοποίησης

Το καθεστώς γνωστοποίησης εφαρμόζεται σε μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων υγειονομικού ενδιαφέροντος. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται επιχειρήσεις εστίασης και αναψυχής, όπως εστιατόρια, καφετέριες, αναψυκτήρια, ψητοπωλεία, snack bar, μπαρ, κυλικεία, επιχειρήσεις delivery και take away, καθώς και επιχειρήσεις τροφίμων και ποτών.

Παράλληλα, στο ίδιο πλαίσιο υπάγονται και επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών υγειονομικού ενδιαφέροντος, όπως κομμωτήρια, κουρεία, κέντρα αισθητικής και επιχειρήσεις περιποίησης χεριών και ποδιών.

Ανάλογα με το είδος της δραστηριότητας, μπορεί να απαιτούνται επιπλέον τεχνικές ή υγειονομικές προϋποθέσεις, ειδικές εγκρίσεις ή πρόσθετα δικαιολογητικά.

Η διαδικασία της γνωστοποίησης

Η γνωστοποίηση πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας notifybusiness.gov.gr ή μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Άσκησης Δραστηριοτήτων και Ελέγχων.

Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας εκδίδεται αποδεικτικό υποβολής με μοναδικό αριθμό γνωστοποίησης και χρονοσήμανση. Το αποδεικτικό αυτό πρέπει να τηρείται στον χώρο λειτουργίας της επιχείρησης μαζί με τον πλήρη φάκελο των δικαιολογητικών.

Σημαντικό είναι ότι η δυνατότητα άμεσης έναρξης λειτουργίας δεν απαλλάσσει την επιχείρηση από την υποχρέωση να διαθέτει πλήρως νόμιμο και ενημερωμένο φάκελο. Σε κάθε έλεγχο οι αρμόδιες υπηρεσίες εξετάζουν όχι μόνο την ύπαρξη της γνωστοποίησης αλλά και τη συνολική συμμόρφωση της δραστηριότητας.

Τα βασικά δικαιολογητικά της επιχείρησης

Παρότι η διαδικασία λειτουργεί με το σύστημα της γνωστοποίησης, η επιχείρηση οφείλει να διαθέτει πλήρη φάκελο δικαιολογητικών στον χώρο λειτουργίας της.

Κεντρικό στοιχείο αποτελεί η βεβαίωση χώρου κύριας χρήσης από μηχανικό, μέσω της οποίας επιβεβαιώνεται ότι ο χώρος είναι νομίμως υφιστάμενος και κατάλληλος για τη συγκεκριμένη χρήση. Η βεβαίωση συνοδεύεται από τα απαραίτητα πολεοδομικά νομιμοποιητικά στοιχεία και τις εγκεκριμένες κατόψεις.

Ανάλογα με τη δραστηριότητα και τα χαρακτηριστικά του χώρου, μπορεί να απαιτείται πιστοποιητικό πυροπροστασίας ή μελέτη πυροπροστασίας, τεχνική έκθεση ηχομόνωσης, άδεια χρήσης κοινόχρηστου χώρου ή άδεια παράτασης ωραρίου μουσικής.

Εφόσον ο υγειονομικώς υπεύθυνος δεν ταυτίζεται με τον επιχειρηματία, απαιτείται και σχετική υπεύθυνη δήλωση αποδοχής.

Για τις επιχειρήσεις που λειτουργούν μέσω νομικού προσώπου απαιτούνται επιπλέον τα νομιμοποιητικά έγγραφα εκπροσώπησης και το ισχύον καταστατικό, όπου αυτό απαιτείται.

Οι υγειονομικές υποχρεώσεις των επιχειρήσεων

Οι επιχειρήσεις τροφίμων και ποτών υποχρεούνται να συμμορφώνονται πλήρως με την υγειονομική νομοθεσία.

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι πρέπει να τηρούνται τα προβλεπόμενα αρχεία υγιεινής και ασφάλειας τροφίμων, τα διαγράμματα ροής παραγωγής, οι περιγραφικές εκθέσεις λειτουργίας, τα στοιχεία προσωπικού και τα πιστοποιητικά υγείας.

Αντίστοιχα, οι επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών υγειονομικού ενδιαφέροντος, όπως κομμωτήρια ή κέντρα αισθητικής, πρέπει να διαθέτουν τις απαιτούμενες βεβαιώσεις νόμιμης άσκησης επαγγέλματος και τα σχετικά στοιχεία του προσωπικού τους.

Η έλλειψη των παραπάνω αρχείων αποτελεί συχνό αντικείμενο ελέγχων και μπορεί να οδηγήσει σε κυρώσεις ακόμη και αν η γνωστοποίηση λειτουργίας έχει υποβληθεί κανονικά.

Μουσική, κοινόχρηστοι χώροι και λειτουργικές υποχρεώσεις

Η χρήση μουσικής στις επιχειρήσεις υγειονομικού ενδιαφέροντος αποτελεί ξεχωριστό πεδίο υποχρεώσεων.

Όταν γίνεται χρήση μουσικής πέραν του προβλεπόμενου ωραρίου κοινής ησυχίας απαιτείται άδεια παράτασης ωραρίου μουσικής. Η διαδικασία συνδέεται με τη γνώμη του οικείου Δήμου και εξετάζεται από την Επιτροπή Ποιότητας Ζωής.

Παράλληλα, όταν η επιχείρηση χρησιμοποιεί κοινόχρηστο χώρο για τραπεζοκαθίσματα ή άλλες εγκαταστάσεις απαιτείται σχετική άδεια από τον Δήμο.

Οι παραβάσεις σε ζητήματα μουσικής, κοινόχρηστων χώρων και ηχορύπανσης αποτελούν από τις συνηθέστερες αιτίες επιβολής διοικητικών κυρώσεων.

Μεταβολές στοιχείων και αλλαγή φορέα

Η γνωστοποίηση λειτουργίας δεν αφορά μόνο την έναρξη της δραστηριότητας αλλά και κάθε ουσιαστική μεταβολή των στοιχείων της επιχείρησης.

Σε περίπτωση αλλαγής φορέα, προσθήκης δραστηριότητας, αλλαγής υγειονομικώς υπευθύνου, μεταφοράς έδρας ή διακοπής λειτουργίας, απαιτείται νέα γνωστοποίηση ή γνωστοποίηση μεταβολής.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στην αλλαγή φορέα της δραστηριότητας, καθώς η νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένες προθεσμίες και υποχρεώσεις τόσο για τον παλαιό όσο και για τον νέο φορέα.

Επίσης, σε περίπτωση ύπαρξης σοβαρών παραβάσεων που οδηγούν σε διακοπή λειτουργίας, δεν επιτρέπεται η καταχρηστική αλλαγή φορέα με σκοπό την αποφυγή των κυρώσεων.

Έλεγχοι και διοικητικές κυρώσεις

Οι αρμόδιες αρχές μπορούν να πραγματοποιούν επιτόπιους ελέγχους οποιαδήποτε στιγμή προκειμένου να διαπιστώσουν την ορθότητα της γνωστοποίησης και τη συμμόρφωση της επιχείρησης με την κείμενη νομοθεσία.

Οι έλεγχοι αφορούν τόσο τα δηλωθέντα στοιχεία όσο και την πραγματική λειτουργία της επιχείρησης, την ύπαρξη των δικαιολογητικών, τις υγειονομικές συνθήκες, την πυροπροστασία και τη νόμιμη χρήση του χώρου.

Σε περίπτωση παραβάσεων μπορούν να επιβληθούν διοικητικά πρόστιμα, τα οποία ανάλογα με τη σοβαρότητα της παράβασης μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικά.

Οι κυρώσεις αφορούν μεταξύ άλλων τη μη υποβολή γνωστοποίησης, την υποβολή ανακριβών στοιχείων, την έλλειψη δικαιολογητικών, τη μη γνωστοποίηση μεταβολών και γενικότερα τη μη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις λειτουργίας της δραστηριότητας.

Σε σοβαρές περιπτώσεις και όταν προκύπτει άμεσος κίνδυνος για το δημόσιο συμφέρον, μπορεί να επιβληθεί ακόμη και διακοπή λειτουργίας με σφράγιση της επιχείρησης.

Τι πρέπει να προσέξουν οι επιχειρήσεις

Στην πράξη, η μεγαλύτερη παγίδα για πολλές επιχειρήσεις είναι η λανθασμένη αντίληψη ότι η γνωστοποίηση αποτελεί μια απλή ηλεκτρονική διαδικασία χωρίς ουσιαστικό έλεγχο.

Η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η επιχείρηση οφείλει πριν από την έναρξη λειτουργίας να έχει εξασφαλίσει πλήρη πολεοδομική, υγειονομική και λειτουργική συμμόρφωση.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη νομιμότητα του χώρου, στη σωστή χρήση του ακινήτου, στη διαρρύθμιση των χώρων, στην πυροπροστασία, στην τήρηση των υγειονομικών αρχείων και στη σωστή διαχείριση θεμάτων μουσικής και κοινόχρηστων χώρων.

Οι επιχειρήσεις εστίασης και αναψυχής βρίσκονται συχνά στο επίκεντρο ελέγχων, γι’ αυτό και η σωστή προετοιμασία του φακέλου λειτουργίας αποτελεί ουσιαστικό εργαλείο προστασίας της επιχείρησης.

Συμπέρασμα

Το σύστημα γνωστοποίησης λειτουργίας απλοποίησε σημαντικά τη διαδικασία έναρξης για τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος. Παράλληλα όμως αύξησε σημαντικά την ευθύνη του επιχειρηματία, ο οποίος πλέον φέρει την υποχρέωση πλήρους συμμόρφωσης ήδη από την πρώτη ημέρα λειτουργίας.

Η σωστή προετοιμασία του φακέλου, η συνεργασία με μηχανικό, λογιστή και λοιπούς επαγγελματίες και η έγκαιρη συμμόρφωση με τις υγειονομικές και πολεοδομικές απαιτήσεις αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για ασφαλή και νόμιμη λειτουργία της επιχείρησης.

Κάθε δραστηριότητα παρουσιάζει τις δικές της ιδιαιτερότητες και πριν από οποιαδήποτε έναρξη ή μεταβολή είναι σημαντικό να εξετάζεται προσεκτικά ποιο ακριβώς νομοθετικό και αδειοδοτικό πλαίσιο εφαρμόζεται στην εκάστοτε περίπτωση.