Ελάχιστο τεκμαρτό καθαρό εισόδημα ατομικής επιχείρησης

Τα τελευταία χρόνια, η φορολογική νομοθεσία στην Ελλάδα μετατοπίζεται σταδιακά από τον έλεγχο των δηλωθέντων στοιχείων προς την εκτίμηση της φοροδοτικής ικανότητας. Στο πλαίσιο αυτό, θεσπίστηκε το ελάχιστο τεκμαρτό καθαρό εισόδημα για τις ατομικές επιχειρήσεις, ένα μέτρο που έχει δημιουργήσει εύλογες απορίες, ανησυχία αλλά και παρανοήσεις στους επαγγελματίες.

Σκοπός του άρθρου είναι να εξηγήσει τι προβλέπεται στα άρθρα 28Α έως 28Ε του ν. 4172/2013, πότε εφαρμόζεται το τεκμήριο και – κυρίως – πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί σωστά.

Τι είναι το ελάχιστο τεκμαρτό καθαρό εισόδημα

Με βάση τον νόμο, το κράτος ορίζει ότι μια ατομική επιχείρηση δεν μπορεί να θεωρείται βιώσιμη αν δηλώνει διαχρονικά καθαρά κέρδη κάτω από ένα συγκεκριμένο όριο. Έτσι, ανεξάρτητα από τα πραγματικά λογιστικά αποτελέσματα, προσδιορίζεται ένα ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος, πάνω στο οποίο υπολογίζεται ο φόρος.

Με απλά λόγια:

Αν τα δηλωθέντα καθαρά κέρδη είναι χαμηλότερα από το ελάχιστο τεκμαρτό, η φορολογία γίνεται όχι με βάση αυτό που δήλωσες, αλλά με βάση αυτό που τεκμαίρεται ότι έπρεπε να έχεις κερδίσει.

Πώς προσδιορίζεται το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα

Ο υπολογισμός δεν είναι αυθαίρετος. Ο νόμος λαμβάνει υπόψη κυρίως:

• το είδος της δραστηριότητας,

• τα έτη λειτουργίας της επιχείρησης,

• την ύπαρξη ή μη προσωπικού,

• και συγκεκριμένους συντελεστές που αποτυπώνουν τη συνήθη κερδοφορία του κλάδου.

Δεν πρόκειται δηλαδή για ένα «οριζόντιο» ποσό που εφαρμόζεται σε όλους, αλλά για έναν τυποποιημένο μηχανισμό εκτίμησης.

Πότε ΔΕΝ εφαρμόζεται το τεκμήριο

Ο νόμος προβλέπει σημαντικές εξαιρέσεις:

• Νεοσύστατες ατομικές επιχειρήσεις για τα πρώτα έτη λειτουργίας τους

• Περιπτώσεις αντικειμενικής αδυναμίας άσκησης δραστηριότητας (π.χ. σοβαρή ασθένεια)

• Ειδικές κατηγορίες επαγγελματιών που ορίζονται ρητά

Τι συμβαίνει αν δηλώνω ζημίες ή πολύ χαμηλά κέρδη

Ένα από τα πιο συχνά ερωτήματα είναι το εξής:

«Αν η επιχείρησή μου έχει ζημιά, φορολογούμαι;»

Η απάντηση είναι: ενδέχεται να φορολογηθείς, εφόσον το δηλωθέν αποτέλεσμα είναι χαμηλότερο από το ελάχιστο τεκμαρτό. Σε αυτή την περίπτωση, η ζημιά δεν αναγνωρίζεται για σκοπούς φορολογίας εισοδήματος, ενώ φυσικά επηρεάζεται και η δυνατότητα μεταφοράς της.

Αυτό δείχνει ξεκάθαρα ότι το τεκμήριο δεν ελέγχει αν είχες ζημιά, αλλά αν – σύμφωνα με τον νόμο – θα έπρεπε να έχεις κέρδος.

Η δυνατότητα αμφισβήτησης του τεκμηρίου

Ο νομοθέτης προβλέπει και δικλείδα ασφαλείας:

Ο φορολογούμενος μπορεί να αμφισβητήσει το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα, εφόσον αποδείξει με πραγματικά στοιχεία ότι τα αποτελέσματα της επιχείρησής του ήταν χαμηλότερα για αντικειμενικούς λόγους.

Εδώ όμως χρειάζεται προσοχή. Η αμφισβήτηση:

• απαιτεί στοιχεία, αποδείξεις και επαγγελματική τεκμηρίωση,

• και κρίνεται από τη φορολογική διοίκηση.

Πώς συνδέεται το τεκμήριο με τους φορολογικούς ελέγχους

Το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα δεν είναι απλώς ένας τρόπος φορολόγησης. Αποτελεί και εργαλείο ανάλυσης κινδύνου για τη φορολογική διοίκηση.

Επιχειρήσεις που δηλώνουν επί σειρά ετών εισοδήματα κάτω από το τεκμήριο:

• ενδέχεται να χαρακτηριστούν υψηλού κινδύνου,

• ή να επιλεγούν ευκολότερα για έλεγχο.

Τι πρέπει να κρατήσει ο επαγγελματίας

Το ελάχιστο τεκμαρτό καθαρό εισόδημα δεν είναι “ποινή”, αλλά ούτε και κάτι που μπορεί να αγνοηθεί. Είναι ένας μηχανισμός που αλλάζει τον τρόπο σκέψης στη φορολογία των ατομικών επιχειρήσεων.

Γι’ αυτό:

• Η σωστή οργάνωση των βιβλίων είναι πιο κρίσιμη από ποτέ

• Η έγκαιρη συζήτηση με τον λογιστή μπορεί να προλάβει δυσάρεστες εκπλήξεις

• Και η φορολογική συμμόρφωση πλέον αφορά όχι μόνο το τι δηλώνω, αλλά και το αν στέκει οικονομικά αυτό που δηλώνω.

Η έγκαιρη ενημέρωση και η σωστή καθοδήγηση συμβάλλουν καθοριστικά στην ορθή φορολογική αντιμετώπιση και στη λήψη σωστών αποφάσεων.